1950, The Macmillan Company.107S D 87. Kupowanie samemu akcesoriw ubraniowychIdeay musz by personifikowane, eby mogy wpywa skutecznie na ksztatowanie charakteru. O ~iele atwiej by lojalnym wobec konkretnej osoby ni wobec abstrakcyjnego ideau. atwiej "identyfikowa" si z osob ni z ideaem. Dzieci maj bogat wyobrani i s wyranie s'.Klonne do naladownictwa. Identyfikuj si z Wyimaginowanymi i prawdziwymi osobami, ktre podziwiaj albo ktrym zazdroszcz. Ubstwiaj bohaterw. Kiedy zachci si je do naladowania wartociowych osb, podwiadomie identyfikuj si rwnie z cechami swoich bohaterw.Nauczyciele przygotowuj swoje wasne testy i stosuj je, dokonuj rwnie doboru i wykorzystuj testy opracowane przez innych. Obserm K. Lewie W: C. Murchison (ed.) Handbook of Chiid Psychotogy. Worcester, Mass. 1931, Clark University Press, s. 120 -123.Wyniki bada testem zdolnoci szkolnych uzyskane przez osoby, z ktrymi przeprowadzono wywiady, wskazuj, e ponad poowa badanych mogaby z powodzer_iem ukoczy nauk w szkole wedug obecnie obowi~zujcego programu. Niemal wszystkie pozostae osoby mogxyby osign powodzenie w nauce, gdyby zmodyfikowana wymagania stawiane w zakresie rnych przedmiotw i metody nauzania oraz stosunki midzy nauczycielem i uczniami.Skok pionowy (wysokoI,' przecitne dov~~iadczenia w zakresie arytmetyki oraz przecitna jako j' i zakres nauczania tego przedmiotu w przecitnej szkole i w przecitnej grupie spoecznej. Norma wic jest to statystyczny obraz czego, cn f- - a zainteresowania 320 - 321Russell D. H. Children's Tltinking. Boston 1956, Ginn and Company.wiczenie - dzieci niewidomych 141 - 142- mechaniczna a logiczna. 487-, ujcie statystyczne 589 - 604 (zob. take Statystyka w naukach pedagogicznych)Jak susznie mona oczekiwa, dzieci sprawiajce najpowa'zniejsze problemy wychowawcze, zwizane z zakresem i metodami nauczania, to jednostki, ktre znajduj si na kracach rozkadu, to znaczy najbardziej uzdolnione na jednym kracu skali, a powanie opnione i upoledzony umysowo na drugim kracu. Obecnie omwimy pokrtce psychologiczne cechy charakterystyczne i potrzeby wychowawcze kadej z tych odbiegajcych od normy grup.STRACHHamowanie retroaktywne 18
nicznej jest kwestia, w jakim stopniu rne defekty organiczne upoledzaj funkcjonowanie orodkowego mechanizmu kierujcego zachowaniem, a tym samym ograniczaj zdolno do poprawnej regulacji stosunkw jednostki z otoczeniem. Na tej podstawie dopiero mona odpowiedzie na pytanie, w jakim stopniu konkretne zaburzenia zachowania s u organikw uwarunkowane defektem, a w jakim zalene od szkodliwych wpyww rodowiskowych i o ile mona je uwaa za dostpne oddziaywaniom psychologicznym. Jest to zagadnienie mao jeszcze zbadane, ale bardzo wane i lece u podstaw psychologicznej rehabilitacji organikw.formy zachowania, ktre wystpuj u osb najzupeniej normalnych i nie nalecych do adnej kategorii psychopatologicznej, jak rnorodne czyny przestpcze czy chuligaskie, popeniane z rnych powodw przez osobnikw fizycznie i psychicznie zdrowych, agresj zwizan np. z siln frustracj, dezorganizacj czynnoci zawodowych pod wpywem przeszkd, z ktrymi osobnik nie umie da sobie rady itd. Zaburzenia takie s czsto tylko chwilowymi "bdami", ktre osobnik sam stopniowo koryguje czy to uczc si pokonywa przeszkody, czy te trenujc lepsze samo-opanowanie. Niemniej i one nale do przedmiotu badania psychologii klinicznej przede wszystkim z tego wzgldu, e uruchamiaj pewne mechanizmy, ktre w okrelonych warunkach mog doprowadzi do przewlekych zaburze Na przykad, nawet pojedynczy stopie niedostateczny, potraktowany przez nauczyciela i rodzicw bardzo ostro i w sposb nie-wyrozumiay, moe u niektrych uczniw wytworzy niech do danego przedmiotu. W rezultacie ucze bdzie mniej uczy si tego przedmiotu, a to z kolei narazi go na dalsze kopoty, ktre jeszcze bardziej wzmog jego niechtn postaw. Tak moe powsta powane, przewleke zaburzenie upoledzajce trwale postpy szkolne ucznia. Krtko mwic, pojedyncze bdy i przewleke zaburzenia zachowania stanowi elementy jednego, cigego procesu, objte s jednolitymi psychologicznymi prawidowociami i musz by traktowane cznie.CO TO JEST PSYCHOLOGIA KLINICZNA?Badawcze problemy psychologii klinicznej dotycz po pierwsze - psychologicznej etiologii zaburze zachowania, tj. ich uwarunkowania przez czynniki, ktre mona okreli jako "psychologiczne", w przeciwiestwie do czynnikw "organicznych" (por. s. 44), a wic np. przez trudne sytuacje yciowe; po drugie-czynnikw zapobiegajcych wystpowaniu zaburze, np. podnoszcych tolerancj na stress psychiczny i wreszcie, po trzecie - psychologicznych zabiegw, za pomoc ktrych mona korygowa zaburzenia zachowania, jak psychoterapia, reedukacja itp. Problemami tymi s objte rwnie osoby z organicznym defektem mzgu. Jednym z bardzo wanych problemw psychologii kli-13l. Zachowanie i samoregulacjaPatrzc retrospektywnie na dziaalno Instytutu Higieny Psychicznej mona zauway w pracy psychologw Instytutu pewien powany mankament: zasadniczym zadaniem psychologa byo tu stosowanie metod testowych. Ze wzgldu jednak na brak psychologicznej teorii umoliwiajcej interpretacj i syntez ich wynikw w postaci diagnozy psychologicznej, psycholog musia bd to ogranicza si do roli laboranta, ktry tylko technicznie przeprowadza badania pomocnicze dla diagnozy psychiatrycznej, bd te sam stawia diagnozy psychiatryczne, wkraczajc tym w kompetencje lekarza-psychiatry. Szczeglnie wyranie brak teorii psychologicznej dawa si odczuwa w programach Waszej Szkoy Higieny Psychicznej; czyy one elementy psychiatrii z praktyczn umiejtnoci stosowania standaryzowanych metod psychodiagnostycznych, nie dajc swym absolwentom teoretycznego przygotowania psychologicznego, z tego te powodu nieraz byy przedmiotem ostrej krytyki ze strony psychologw wykadajcych na uniwersytetach (np. prof. S. Baleya).2. Definicje psychologii klinicznejNa podstawie tych cech zachowania okrelamy procesy wchodzce w skad mechanizmu, ktry nim kieruje. Mona mianowicie wyrni dwie ich grupy: procesy motywacyjne i procesy umysowe. Pierwsze - dadz si jeszcze rozbi na denia i emocje. Denia nadaj dziaaniu kierunek, a rwnoczenie podnosz w mniejszym lub wikszym-stopniu poziom aktywizacji organizmu, co stanowi o iloci energii, jak czowiek wkada w realizacj denia. w adunek energetyczny odpowiada w przyblieniu temu, co nazywa si "emocj" (Lindsiey, por. Woodworth R. S., Schlosberg H., 1963, I, s. 167), subiektywnie jest odczuwany jako zrnicowanie, sabsze lub silniejsze wzruszenie, a na zewntrz przejawia si w dynamice zachowania. Przy bardzo wysokich poziomach aktywizacji zachowanie nabiera charakteru impulsywnego, typowego dla afektw (Woodworth, Schlosberg, loc. cit., s. 169).
wiedźminPozycjonowanie stronSławnoPrzewozy autokaroweŚmieszne filmybulgariantranslatortaśmy klejącetelewizory philipsthe cleanertv lcd samsung