druk z Termam i MerrillOp. cit., s. 37. Za zgody Houghton Mifflin Company) winny jest rozkad wynikw uzyskanych przez 175 studentw w tecie pamici. Przybliony ksztat krzywej otrzymalibymy przy pomiarach innych funkcji specjalnych, takich-jak spotykane w testach polegajcych na skrelaniu, kopiowaniu cyfr albo liter, szybkoci stukania, sprawnoci palcw i wielu inmych.508-, zwizki ze spostrzeganiem, odczuciami i impulsami 256 - 257-8 -10 -!2 a1. Niewyuczone i nawykowe zachowanie.T E 3Russel D. H. Children s Thinking. Boston 1956, Ginn and Company.Rywalizacja jako zasada motywacji fest po~~szechnie uznawana. Robimy z niej praktyczny uytek w domu, w sklepie, w szkole, na placu gier, na boisku sportowym oraz w handlu i przemyle. Stanowi ona najwil~sz podniet dla zwikszanie produkcji i kontroli spoecznej. Obecnie zajwiemy si okreleniem roli rywalizacji i ~-spzawodnict~ia w motywowaniu do nauki szkolnej. Informacje na ten temat czerpiemy gwnie z bada eksperymentalnych, opieramy si rwnie na danych statysty cznych 3~. Chodzi o wykorzystanie dodatnich stron korzyci i uniknicie puapek. Korzyci vs,ynikajce z rywalizacji i wspzawodnictwa s nastpujce: 1) zwikszaj one zapa i nadaj znaczenie yciu; 2) skutki ich s pozytywne i zaspokajaj one podstawowy popd; 3) podbudowuj morale i pomagaj w maksymalizacji ego; 4) pobudzaj wzrost, rozwj i doj-Dla danych przykadowych z tabeli 22-4 rwnanie to daje wynik standaryzowany (sigma) wynszcy + 2,0 dla , wyniku testu 91, wynik standaryzowany + 1,9 dla 90; wynik standaryzowany -~ 1,4 dla 84 itd., a wreszcie otrzymamy wynik standaryzowany - 3,3 dla wyniku testu 41.ROZWJ RӏNYCH FUNKCJI UMYSOWYCHDziewezta~ Chopcy 14W wyniku coraz wikszej wiedzy o otaczajcej je rieczywistoci i istniejcych w niej stosunkach, dziecko zaczyna manipulowa nimi w fantazji. Zainteresowanie fantazj jest naturalne i moe trwa przez pewien czas u dziecka o bogatej wyobrani oraz u dziecka, ktremu brak uwieczonych powodzeniem dowiadcze z ycia realnego. To zainteresowanie dziecka fantazj przenosi je poza granice rzeczywistoci i stwarza okazj do zbadania moliwych zwizkw i idei, do czego pobudza je zasb czciowo ju rozwinitych poj. Fantazja stwarza rwnie dziecku okazj do znalezienia miejsca dla myli, ktre nie tak atwo skojarzy z jakim przedmiotem realnym, dobrze mu znanym. Chocia dziecko moe z duym powodzeniem manipulowa przedmiotami i osobami ze swego otoczenia, sukces ten jest bardziej ograniczony, niby pragno. Dziki penej swobodzie w zabawie iluzyjnej moe ono przeprowadza owe manipulacyjne dowiadczenia i cieszy si z odniesionego sukcesu. Uczenie odbywa si poprzez odgrywanie rl przebiegajce w fantazji,- w rozwizywaniu problemw a16 - 519Pierwsze wraenia zwizane z jakim przedmiotem zdaj si dotyczy jego oglnej formy, zarysw i ksztatu. Wczeniejsze spostrzeenia dotycz oglnego podobiestwa, ktre powoduje transfer wzorca reakcji. Przykady s liczne. Samochody to dla wielu ludzi po prostu "wozy", nie dajce si rozrni pod wzgldem modelu czy typu. Dla wikszoci ludziKonsonans____________________ E39a Horney K. The Veurotic Personalny o~ Our Tiwe. letc- York 1937, . W. Nor2on, Compan~'. Inc.F'reeman F. S. Individual Differences. New York 1934, Henry Holt Company, Inc Freeman F. S. Theory and Practice of Psychological Testing. Wyd. popr., New Yorl; 1955, Henry Holt Company, Inc.- a spostrzeganie 476- Miaem powtrzy dosownie tak jak jest w ksice; inaczej nau~czy~iel nie uzna odpowiedzi.-, organizowanie danych w celu ich przedstawienia 589 - 593
c. Zachowanie i samoregulacja orodkowaW polskiej praktyce sposb pojmowania psychologii klinicznej ma ju pewn tradycj i jest nieco inny ni proponowany przez cytowane definicje. Przede wszystkim nie oznacza on wszelkiego badania jednostek, dokazanie teoretycznej bazy wsplnej dla rnych specjalnoci zarysowujcych si ju dzi w psychologii klinicznej. Psychologowie kliniczni pracuj w instytucjach o do rnych profilach, takich jak poradnie i szpitale psychiatryczne, kliniki neurochirurgiczne i poradnie przeciwpadacz-kowe, sanatoria reumatologiczne, przeciwgrulicze, a take wizienia, W tak zrnicowanych placwkach wystpuj nieco rne zagadnienia, odmienne stosuje si w kadej z nich metody diagnostyczne i taktyki oddziaywania psychokorekcyjnego. W tej sytuacji specjalizacja jest rzecz konieczn i zrozumia, ale niesie ze sob niebezpieczestwo nadmiernego "spraktycyzowania" i jednostronnoci wyraajcej si w pomijaniu wanych problemw psychologicznych na rzecz zagadnie wysuwajcych si w danej dziedzinie praktyki na plan pierwszy. Tak na przykad psycholog wizienny moe - ulegajc sugestii wielu penitencjarzystw i psychiatrw wiziennych-jednostronnie przypisywa asocjalne postpowanie winiw na terenie wizienia wycznie anomaliom ich osobowoci, a nie dostrzega jego uwarunkowania trudnymi sytuacjami, z jakimi ma do czynienia w rodowisku wiziennym czowiek pozbawiony wolnoci. Podobnie psycholog zatrudniony w klinice neurochirurgicznej czy w poradni przeciwpadaczkowej niekiedy ulega takiemu zafascynowaniu zalenoci zaburze zachowania od organicznych uszkodze mzgu, e zapomina o wpywie, jaki maj na organika liczne stressowe sytuacje spoeczne, dezorganizujce jego zachowanie, a nawet wypaczajce osobowo. Choby same ataki padaczki, tak czsto wystpujce u organikw, s czym, czego si chorzy wstydz, co ich izoluje od innych i stwarza trudnoci w kontakcie spoecznym, a taki stan rzeczy moe prowadzi i do zaburze zachowania i - w dalszym efekcie - do trwaych defektw osobowoci, ktre bez uwzgldnienia tego momentu mona by bdnie przypisa wycznie wystpujcemu u tych chorych organicznemu uszkodzeniu mzgu. Jednostronnoci tej mona zapobiec, jeli psycholog bdzie zdawa sobie spraw z caej zoonoci wpyww, jakim ulega czowiek w swym yciu, a to wanie powinna mu da dobra znajomo oglnych podstaw teoretycznych.Zainteresowania psychologw dla zagadnie klinicznych s do wiee. Jeszcze w drugiej poowie XIX w. Charcot w swych wykadach z psychiatrii skary si, e wczesna psychologia niewiele moe pomc w klinice i domaga si stworzenia koncepcji psychologicznych uwzgldniajcych patologi (Freeman L., Smali M., 1960, s. 51). Pierwsz tak koncepcj stworzy ucze Charcota, Z. Freud, zapocztkowujc tym kierunek teorii i bada psychologicznych majcych na celu gwnie pomoc psychiatrom w ich pracy klinicznej (Adier A., Kretschmer E. i in.). Za drugie rdo psychologii klinicznej mona uwaa prby zastosowania eksperymentalnych metod psychologicznych do rozwizania problematyki patopsychologicznj, reprezentowane w Niemczech przez E. Kraepelina, a w Rosji przez prace laboratoriw psychologicznych zakadanych przy szpitalach psychiatrycznych przez Bechterewa i Korsakowa. I wreszcie, jako trzecie rdo trzeba wymieni pocztki reedukacji dzieci umysowo upoledzonych (Esquirol, Itard, Seguin) czy te dzieci guchych i asocjal-nych (Lightner Witmer). Idee reedukacyjne rozszerzay si coraz bardziej obejmujc dzieci i modzie sprawiajce trudnoci wychowawcze (me-dyczno-pedagogiczna klinika w Berlinie, a potem poradnie typu adierow-skiego), rehabilitacj inwalidw, wiziennictwo itd. Przypomnimy rwnie o ruchu higieny psychicznej, zapocztkowanym w Stanach Zjednoczonych przez Cliftona Beersa (1908), z uwagi na to, e w poradniach higieny psychicznej doszo po raz pierwszy do wsppracy psychologw z lekarzami w dziedzinie czysto praktycznej. Rozwj metod testowych, ktre od pierwszej skali inteligencji stworzonej przez Bineta i Simona zaczy mnoy si w nieprawdopodobny sposb, dostarczy psychologom zajmujcym si praktyk kliniczn konkretnych narzdzi diagnostycznych, co na dugi czas zawayo na ich stylu pracy.Od tego czasu datuje si szybki rozwj psychologii klinicznej w naszym kraju. Praktycznre psychologowie kliniczni wczaj si do pracy w coraz to nowych dziaach Suby Zdrowia, jak: kliniki i szpitale pediatryczne, neurologiczne i neurochirurgiczne, placwki ortopedyczne i zakady rehabilitacji inwalidw, prewentoria przeciwgrulicze itd. Od 1956 roku wiziennictwo nasze, zgodnie z zawart w socjalistycznej polityce penitencjarnej ide resocjalizowania przestpcw, zaczyna zatrudnia psychologw w wizieniach, apelujc jednoczenie do katedr psychologu, pedagogiki i socjologu o dostarczenie naukowych podstaw do racjonalnej reedukacji winiw. Urzdza si kursy doksztacajce dla psychologw klinicznych, na seminariach organizowanych przez Pracowni Psycho-metryczn PAN dyskutuje si problemy zwizane z badaniem testowym. 'Przy wielu oddziaach Polskiego Towarzystwa Psychologicznego powstaj oddzielne sekcje psychologii klinicznej-i przez proprioreceptory (PR), co umoliwia regulacj wykonywanej czynnoci. W podobny sposb mona przedstawi na schemacie przebieg zaspokajania godu, pragnienia itp.organizowane jest rwnie dwuletnie studium podyplomowe 1.kliniczno-wychowawczej dzieci i modziey" doc. M. Susuowskiej i doc. M. Przecznikowej przedstawiaj ujmowanie tych spraw przez orodek krakowski. Czytelnik zauway niewtpliwie do due rnice w przedstawianiu analogicznych zagadnie przez rnych autorw. Na przykad, M. Susuowska i M- Przecznikowa pojmuj psychologi kliniczn jako nauk o zaburzeniach w przystosowaniu, natomiast w "Psychologii klinicznej w zarysie" za przedmiot tej dyscypliny uwaa si "zaburzenia zachowania" definiowane jako zakcenia osobistej i spoecznej funkcji zachowania w regulacji stosunkw czowieka z jego otoczeniem spoecznym. Mona dyskutowa, czy taka koncepcja nie jest lepsza, jeli wemie si pod uwag du wieloznaczno terminu "przystosowanie" (por. Le-wicki A. "Zarys biospoecznej teorii przystosowania osobowoci". "Nowa Szkoa". 1966). W ujciu krakowskim i poznaskim zarysowuj si te rnice w koncepcji psychopatii, psychologicznego podoa przestpczoci itd.*- wiadomo ->Dzi powstaj jeszcze inne, lepsze moliwoci rozwizania tego problemu na podstawie pewnych elementw cybernetyki i teorii informacji. Mona mianowicie powiedzie, e procesy nerwowe skadajce si na mechanizm zachowania polegaj w istocie na przekazywaniu przez sie nerwow informacji o tym, co si dzieje w samym organizmie i w jego otoczeniu. Informacje s przez ukad nerwowy kodowane szyfrem impulsw elektrycznych i w tej formie przekazywane do orodkw, gdzie ulegaj odpowiedniej przerbce na podstawie zmagazynowanego w mzgu dowiadczenia, a potem s podawane dalej, do efektorw. Tak pojmowane procesy nerwowe posiadaj dwojakie waciwoci. Po pierwsze - stanowi czynno bioelektryczn (i biochemiczn) okrelonych struktur nerwowych; ten ich aspekt bada neurofizjolog poznajc jednak w ten sposb tylko technik przekazywania informacji. Wyjanienie zachowania wymaga jednak rwnie znajomoci treci informacji biegncych przez sie nerwow. Tre informacji nie mieci si w siatce poj fizjologicznych, stanowi psychologiczn waciwo procesw kierujcych zachowaniem i jest przedmiotem bada psychologii jako oddzielnej nauki4. Procesy nerwowe wchodzce w skad mechanizmu zachowania mona wic rwnie dobrze okreli jako "psychiczne", jak te jako "fizjologiczne", dadz si one bowiem opisywa w podwjnych terminach: psychologicznych, gdy bierzemy pod uwag tre informacji oraz fizjologicznych, gdy opisujemy sposb, w jaki informacje s szyfrowane i przewodzone przez okrelone struktury nerwowe. Takie ujcie podkrelajce - rwnie jak dawniejsze teorie - nierozdzielno "tego co psychiczne" i "tego co fizyczne" jest jednak lepsze od tamtych, poniewa dokadniej okrela stosunek psychicznych i fizjologicznych waciwoci procesw kierujcych zachowaniem, uwzgldniajc znaczenie jednych i drugich dla wyjanienia zachowania i wskazujc kierunek, w jakim powinna i naukowa synteza danych psychologii i neurofizjologii.
wiedźminPozycjonowanie stronSławnoPrzewozy autokaroweŚmieszne filmytelewizory lcdLatin Ndomy drewnianeszkoły policealnefolia stretch wąska